Istnieje duże prawdopodobieństwo, że z poprzednik notatek dowiedziałeś się o naruszeniu Twojego prawa autorskiego lub o tym, że sam jesteś naruszycielem. Co z taką wiedzą zrobić? Czego żądać za naruszenie praw autorskich albo czego będą żądali od Ciebie?

Nie chcę straszyć ale przepisy dotyczące prawa autorskiego w Polsce są wyjątkowo restrykcyjne, co jest szeroko krytykowane. Mówi się, że to najsurowsza regulacja prawnoautorska w Europie. Dlatego też naprawdę istotne jest aby stale się upewniać czy nasze działania są legalne.

Najwięcej emocji wzbudzają żądania odszkodowawcze z tytułu naruszenia praw autorskich majątkowych, więc od nich zacznę. W przyszłości opisze również roszczenia z tytułu naruszenia autorskich praw osobistych. Teraz posłużę się przykładem skopiowania, a następnie sprzedania obrazu. Dla lepszej wizualizacji, niech to będzie Beksiński do którego obrazów autorskie prawa majątkowe jeszcze nie wygasły.  x2 Nawet jeśli działanie jest nieumyślne i niezawinione, czyli nawet jeśli sprawca nie wiedziałby o tym, że narusza prawa autorskie Beksińskiego lub nie miałby możliwości dowiedzenia się o istnieniu autorskich praw majątkowych można dochodzić od niego zapłaty dwukrotności stosownego wynagrodzenia. Stosowane wynagrodzenie to zwykle suma jaką należało zapłacić za opłatę licencyjną. Wynagrodzenie to oblicza się nie na chwilę dokonania naruszenia ale na dzień kiedy go dochodzimy, czyli żądamy zapłaty(jest to istotne przy dziełach, których wartość w międzyczasie wzrosła). Przy tym bez znaczenia jest, czy autor działa w ogóle poniósł szkodę z tytułu naruszenia.

x3 Jeśli jednak działanie było zawinione, co jest sytuacją najczęstszą, to poszkodowany mógłby zażądać trzykrotności stosownego wynagrodzenia. Tak w tym przypadku, jak i w poprzednim (przy braku zawinienia) nie trzeba udowadniać, że autor poniósł jakąkolwiek szkodę z powodu naruszenia jego praw. Zostając przy przykładzie obrazów Beksińskiego, ta cena mogłaby być ogromna.

art. 415 KCIstnieje również możliwość dochodzenia swoich praw powołując się na ogólny przepis z kodeksu cywilnego art. 415 Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. W tym wypadku nie mamy już żadnych wytycznych co do wielkości odszkodowania. Domaganie się rekompensaty z tego przepisu będzie sensowne  gdy wielkość szkody i potencjalnie utraconych korzyści autora okażą się tak wielkie, że przekroczyłaby nawet trzykrotność stosownego wynagrodzenia.

x5Niezależnie od tych żądań, jeśli czyn był zawiniony i związany z prowadzeniem działalności gospodarczej, możemy zażyczyć sobie również zapłacenia dwukrotności normalnego wynagrodzenia na rzecz Funduszu Promocji Twórczości. Nie wiem czy nadążasz ale z tego wynika, że można naruszyciela pociągnąć do odszkodowania o wysokości pięciokrotnej sumy stosownego wynagrodzenia za wykorzystanie utworu (x3 za zawinione wykorzystanie dla autora + x2 dla funduszu).

Oprócz roszczeń majątkowych, zawsze można domagać się zaniechania naruszenia, usunięcia jego skutków (w tym wypadku zniszczenie obrazu) i wydanie uzyskanych korzyści (oddania uzyskanej zapłaty za obraz). Niezależnie można żądać ogłoszenia treści przyznających fakt naruszenia prawa i przeprosiny albo podaniu do publicznej wiadomości części lub całości wydanego orzeczenia sądowego.

Zestresowanych z nieczystym sumieniem pocieszę, że roszczeń z tytułu naruszenia autorskich i pokrewnych praw majątkowych nie będziemy mogli dochodzić, jeśli od momentu naruszenia upłynęło 10 lat i więcej.

I na koniec przepis, na który należy się powoływać żądając od naruszyciela rekompensaty:

Art. 79.
1. Uprawniony, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, może żądać od osoby, która naruszyła te prawa:

1) zaniechania naruszania;
2) usunięcia skutków naruszenia;
3) naprawienia wyrządzonej szkody:
a) na zasadach ogólnych albo
b) poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności, a w przypadku gdy naruszenie jest zawinione – trzykrotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu;
4) wydania uzyskanych korzyści.

2. Niezależnie od roszczeń, określonych w ust. 1, uprawniony może się domagać:

1) jednokrotnego albo wielokrotnego ogłoszenia w prasie oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie lub podania do publicznej wiadomości części albo całości orzeczenia sądu wydanego w rozpatrywanej sprawie, w sposób i w zakresie określonym przez sąd;
2) zapłaty przez osobę, która naruszyła autorskie prawa majątkowe, odpowiedniej sumy pieniężnej, nie niższej niż dwukrotna wysokość uprawdopodobnionych korzyści odniesionych przez sprawcę z dokonanego naruszenia, na rzecz Funduszu, o którym mowa w art. 111, gdy naruszenie jest zawinione i zostało dokonane w ramach działalności gospodarczej wykonywanej w cudzym albo we własnym imieniu, choćby na cudzy rachunek.

3. Sąd może nakazać osobie, która naruszyła autorskie prawa majątkowe, na jej wniosek i za zgodą uprawnionego, w przypadku gdy naruszenie jest niezawinione, zapłatę stosownej sumy pieniężnej na rzecz uprawnionego, jeżeli zaniechanie naruszania lub usunięcie skutków naruszenia byłoby dla osoby naruszającej niewspółmiernie dotkliwe.
4. Sąd, rozstrzygając o naruszeniu prawa, może orzec na wniosek uprawnionego o bezprawnie wytworzonych przedmiotach oraz środkach i materiałach użytych do ich wytworzenia, w szczególności może orzec o ich wycofaniu z obrotu, przyznaniu uprawnionemu na poczet należnego odszkodowania lub zniszczeniu. Orzekając, sąd uwzględnia wagę naruszenia oraz interesy osób trzecich.
5. Domniemywa się, że środki i materiały, o których mowa w ust. 4, są własnością osoby, która naruszyła autorskie prawa majątkowe.
6. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio w przypadku usuwania lub obchodzenia technicznych zabezpieczeń przed dostępem, zwielokrotnianiem lub rozpowszechnianiem utworu, jeżeli działania te mają na celu bezprawne korzystanie z utworu.
7. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio w przypadku usuwania lub zmiany bez upoważnienia jakichkolwiek elektronicznych informacji na temat zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi, a także świadomego rozpowszechniania utworów z bezprawnie usuniętymi lub zmodyfikowanymi takimi informacjami.