Chciałabym dziś rozpracować z Wami temat licencji na fonty, popularnie nazywanych czcionkami. Fonty to nic innego jak zaprojektowany krój pisma elektronicznego czyli np. Times New Roman czy Arial. Celowo postaram się nie korzystać z pojęcia „czcionki”, ponieważ czcionka to w rzeczywistości fizycznie istniejąca forma do odciskania wzoru pisma w technice druku (ilustracja poniżej).

Zdjęcie pochodzi z witryny fonty.plWracając do prawa… Warto uświadomić sobie, że fonty są grafiką stworzoną przez jakiegoś twórcę, który najprawdopodobniej posiada autorskie prawa majątkowe do swojego dzieła. Tym samym istnieje możliwość, że korzystając z takiego fontu, naruszamy prawa autorskie twórcy.

To w jaki sposób możemy korzystać z fontów- czy możemy ich używać w celach komercyjnych, czy możemy je przerabiać, czy możemy ich używać w logotypach firm, zawsze będzie zależeć od licencji jaka jest przypisana czcionce. licencja czyli umowa  Niestety nie istnieje generalny zapis, który podpowiedziałby nam, w jaki sposób możemy korzystać z zakupionego lub będącego częścią oprogramowania fontu.

Jeśli do fontów nie dołączono licencji to znaczy, że odpowiedzi trzeba szukać w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych, gdzie sposób korzystania określa jak zawsze tzw. dozwolony użytek. Pisząc, że licencja nie została dołączona, mam na myśl sytuację, gdy zarówno nie dostaliśmy jej razem z fontem, jak i że regulamin strony sprzedającej fonty, nie zawiera w sobie zasad korzystania z czcionki.

Microsoft Fonty, z których najczęściej korzystam to te dołączone z oprogramowaniem Microsoftu, czyli z systemem Windows i pakietem Microsoft Office.  Licencję oprogramowania, można znaleźć na dysku komputera pod nazwą eula (od ang. End User License Agreement). Powtarzając za stroną Microsoftu:

Czcionki dostarczane z produktami Microsoft podlegają tym samym restrykcjom co sam produkt. Nie wolno ich kopiować, redystrybuować, przerabiać (przeprojektowywać). Niektóre czcionki mogą być osadzone w dokumencie. Osadzanie umożliwia przenoszenie czcionki wraz z dokumentem. Czcionki osadzone mogę być używane tylko do druku, przeglądania i w niektórych przypadkach, edycji dokumentu w którym zostały osadzone.

Generalnie, wszystkie czcionki dołączone do legalnych produktów Microsoft mogą być wykorzystywane do tworzenia komercyjnych dokumentów, projektów itd. Zgodność z licencja zapewnia producent.

Przy czym oczywiście, wszystkie te prawa przysługują nam tylko przy spełnieniu warunku zapisanego w licencji:

Umowa Licencyjna jest obowiązująca i na jej mocy są udzielane Licencjobiorcy prawa licencyjne TYLKO wtedy, gdy OPROGRAMOWANIE jest autentyczne i gdy razem z nim został dostarczony oryginalny Certyfikat Autentyczności.

Jeśli siadamy do poważnego projektu, słowo „generalnie” ze strony Microsoftu nas niestety nie zadowoli. Trzeba będzie sięgnąć do licencji poszczególnych fontów. Żeby sprawdzić warunki licencji każdej czcionki należy zainstalować program Font properties extension i następnie wejść do „właściwości” fontu:

Start-> Panel Sterowania-> Czcionki ->prawy klik na foncie/Właściwości -> License

AdobeJeśli korzystasz na swoim komputerze z jakiegoś produktu Adobe, w powyżej opisanym folderze odnajdziesz też fonty zawierające się w oprogramowaniu tego producenta. W nich niestety nie znajdziemy już licencji poszczególnych czcionek. W przypadku Adobe, fonty również co do zasady rządzą się tymi samymi prawami co całe oprogramowanie, które kupiliśmy. Nie chcąc czytać trudnych postanowień licencji, na stronie możemy odnaleźć poszeregowane nazwy, np. według kryterium fontów, które można modyfikować. Warto też zajrzeć do fontowego FAQ Adobe.

Dlaczego warto zawsze czytać tekst licencji na fonty? Ponieważ nawet gdy kupujemy font na portalu, który zapewnia że z czcionki można korzystać w celach komercyjnych, może okazać się, że istnieje zakaz użycia w konkretnym celu – na przykład w celu stworzenia identyfikacji wizualnej przedsiębiorstwa. Oto fragment licencji na font Umbrella Collection (Veer):

„You shall not: (…)
c. use a font and/or pictoral elements such as dingbats as part of a copyrighted logo, trademark or service mark. For example, you cannot copyright a specific glyph or multiple glyphs from a font when you copyright your logo, trademark or service mark; „.